ClientEarth

Co może zrobić UNESCO w sprawie Puszczy Białowieskiej?

W ostatnim czasie na nowo rozgorzała debata na temat tego, jak chronić Puszczę Białowieską przed pasożytami: poprzez wycinanie drzew, czy wręcz przeciwnie – przez całkowity zakaz wyrębu, co pozwoli Puszczy na regenerację w naturalny sposób. W dyskusji pojawia się argument, że wycinka może doprowadzić do utraty przez Puszczę statusu UNESCO. Postanowiliśmy sprawdzić, co UNESCO robi, kiedy któryś z obiektów na Liście jest zagrożony.

Jak UNESCO dowiaduje się o zagrożeniu?

Podstawowym źródłem informacji o zagrożeniach dla obiektów z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO są same państwa. Niebezpieczeństwa – zarówno potencjalne, jak i te już zaistniałe – opisywane są w składanych przez nie raportach. Kraje mają też obowiązek konsultacji dużych projektów, które mogą tym obiektom zaszkodzić.

Nie tylko instytucje państwowe mogą jednak informować UNESCO o tych groźbach. Ma prawo zrobić to każdy. Po otrzymaniu informacji, UNESCO weryfikuje ją i prosi o komentarz odpowiedni organ danego państwa.

Po ocenie wiarygodności danych i powagi sytuacji, UNESCO decyduje się, czy podjąć dalsze kroki czy nie.
W najpoważniejszych przypadkach może ono zdecydować się nawet na wykreślenie danego  obszaru z Listy Światowego Dziedzictwa – stało się tak na przykład w przypadku Drezna. W razie mniejszego niebezpieczeństwa, zobowiązuje kraj do podjęcia działań naprawczych lub umieszcza dany obszar na Liście Dziedzictwa Zagrożonego.

Lista Dziedzictwa Zagrożonego UNESCO

Na Liście Dziedzictwa Zagrożonego znajduje się 48 pozycji. Są to te miejsca z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO, których niepowtarzalna wartość, z powodu której są chronione, jest zagrożona.

Lista ta nie jest jednak tylko czerwoną lampką, że dzieje się coś złego. Zawiera ona również plan naprawczy – sugestie, co należy zrobić, by uratować dane miejsce oraz informację, ile to bedzie kosztować.

Najczęściej znajdują się tu miejsca usytuowane w krajach o niestabilnej sytuacji politycznej lub w których toczy się wojna – takich jak Syria, Afganistan czy Irak. Jednak nie zawsze. Jest na niej również Wielka Brytania z historycznym centrum i portami Liverpoolu. Miasto to znalazło się na liście w 2012 roku z powodu planowanych projektów infrastrukturalnych, które spowodowałyby zmianę wyglądu nabrzeża portowego.

Groźby realne i potencjalne

Miejsca Światowego Dziedzictwa UNESCO są unikalne. Raz zniszczone – przepadają na zawsze. Sprawą kluczową jest, by reagować na zagrożenia szybko. W związku z tym na listę Dziedzictwa Zagrożonego UNESCO wpisywane są nie tylko te miejsca, gdzie zagrożenie jest potwierdzone, ale też te, co do których istnieje podejrzenie zagrożenia. W przypadku obiektów przyrodniczych groźba potencjalna to na przykład zmiana statusu prawnego danego obszaru lub nieodpowiedni czy niewłaściwie wdrażany plan zarządzania.

Puszcza Białowieska

UNESCO przyznało Puszczy status Światowego Dziedzictwa miedzy innymi ze względu na jej pierwotny charakter – stare drzewostany i dużą ilość martwego drewna, które jest środowiskiem życia wielu rzadkich organizmów. Społeczność międzynarodowa doceniła wyjątkową bioróżnorodność Puszczy, którą zamieszkują duże ssaki, jak wilki czy jedna czwarta światowej populacji żubrów. Żyje tu też między innymi ponad 12 000 rodzajów bezkręgowców oraz ponad 250 gatunków ptaków.

Osią niezgody są plany Lasów Państwowych, by kilkukrotnie zwiększyć wycinkę w Puszczy – w tym w najstarszych drzewostanach. A także, żeby wywozić martwe drewno. Leśnicy tłumaczą to potrzebą walki ze szczególnie silną plagą kornika występującą obecnie w Puszczy. Budzi to jednak zdecydowany sprzeciw organizacji pozarzadowych, które twierdzą, że nie istnieją żadne przesłanki do tego, by wycinać drzewa, a obszar całej Puszczy powinien zostać objęty specjalnym statusem ochronnym.  Argumenty te spotykają się z dużym poparciem społecznym – zainicjowaną przez nich petycję podpisało już ponad 100 000 osób. Planowaną wycinkę Puszczy krytykują też naukowcy. Twierdzą, że z naukowego punktu widzenia wycinka drzew nie jest skutecznym narzędziem walki z kronikiem, a czasem może przynieść skutki odwrotne do zamierzonych. Pokreślają oni szczególnie pozytywny wpływ  martwego drewna na leśny mikroklimat, dostępność wody i wzrost różnorodności biologicznej.

Pytanie, jak UNESCO zareaguje na plany zwiększenia wycinki w Puszczy, pozostaje otwarte.

 

 

 

Udostępnij...
Share on Facebook! Tweet this! Share on LinkedIn! Email!

Obserwuj nas!

Nasze raporty w Twojej skrzynce!

Wszystkie nowe analizy i raporty prawne ClientEarth można bezpłatnie otrzymywać na swoje skrzynki e-mail.