butterfly

Offsetowanie – złoty środek czy pułapka?

Offsetowanie strat w bioróżnorodności – koncepcja, która ma tyle samo zagorzałych zwolenników, co przeciwników – to jeden z tematów trwającego właśnie Światowego Kongresu Ochrony Przyrody. Kongres, który jest jednym z najważniejszych wydarzeń dotyczących stanu środowiska naturalnego na świecie, przyjąć ma wspólne stanowisko w tym zakresie.

Idea offsetowania polega na wyrównywaniu szkód w przyrodzie, które pojawiają się na przykład przy realizowaniu różnego rodzaju projektów infrastrukturalnych. W jaki sposób? Firma, która zniszczy zielony teren będzie musiała zapłacić za odtworzenie jego ekwiwalentu w innym miejscu.

Może się to wydawać kompromisem łączącym cele ochrony przyrody i rozwoju gospodarczego. Jednak eksperci zajmujący się ochroną przyrody alarmują, że istnieje duże ryzyko, że instrument ten może mieć skutki odwrotne od zamierzonych. „Doświadczenia z państw, które mają w swoich porządkach prawnych offset, nie są jednoznaczne, a czasem wręcz wskazują, że może to być mechanizm potencjalnych nadużyć, który legalizuje niszczenie przyrody” – komentuje Agata Szafraniuk, prawniczka ClientEarth Prawnicy dla Ziemi, w swoim artykule w miesięczniku Dzikie Życie.

Wyzwań w przypadku offsetu jest wiele. Po pierwsze, rozmiar strat, które dany projekt spowoduje w przyrodzie, jest bardzo trudny do oszacowania. Poza tym, ciężko również znaleźć adekwatny sposób ich zadośćuczynienia – tak, by rekompensata była realna, a nie tylko na papierze. Zwłaszcza że ‘odtworzenie’ odbywać się może w zupełnie innym miejscu i dotyczyć innych elementów środowiska. W jaki sposób więc ocenić, czy dane działanie jest faktycznym ‘naprawieniem’ szkody?

Ponadto, doświadczenia z USA czy Australii, w których mechanizm ten funkcjonuje już od wielu lat pokazują, że cała idea offsetowania sprowadza się często do kupowania certyfikatów od wyspecjalizowanych banków. Niszcząc więc na przykład kawałek lasu, firma kupuje certyfikat, który zobowiązuje bank do zainwestowania w jakiś element środowiska, który ma podobną wycenę, co zniszczony kawałek lasu. I tu znów pojawia się problem, jak można porównać dwie nieporównywalne rzeczy – np. bujny las i zdrową rzekę, których ekosystemy i funkcje dla człowieka i środowiska są całkowicie różne?

W czasie Kongresu przegłosowany zostanie wspólny dokument określający pożądane ramy offsetowania. ClientEarth złożyło uwagi do projektu tego stanowiska, zwracając między innymi uwagę na konieczność zapewnienia gwaracji, że offset będzie stosowany wyłącznie w celu zrekompensowania nieuniknionej szkody oraz, że społeczeństwo obywatelskie będzie w stanie monitorować powodzenie konkretnych projektów offsetowych.

Oprócz offsetowania na agendzie Kongresu znajdują się takie tematy jak zarządzanie obszarami chronionymi, zarządzanie oceanami czy ekspansja oleju palmowego. W szczycie uczestniczy ponad 8000 decydentów i ekspertów z ponad 160 krajów.

***
Założona w 1948 roku, IUCN (Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody) jest największą organizacją na świecie zajmującą się stanem środowiska naturalnego. Odegrała ona kluczową rolę w tworzeniu Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego UNESCO czy Konwencji o różnorodności biologicznej.

Kongres jest najważniejszym organem decyzyjnym tej organizacji. Zbiera się co 2-4 lata.

Udostępnij...
Share on Facebook! Tweet this! Share on LinkedIn! Email!

Pok Rie

Obserwuj nas!

Nasze raporty w Twojej skrzynce!

Wszystkie nowe analizy i raporty prawne ClientEarth można bezpłatnie otrzymywać na swoje skrzynki e-mail.