Unia Europejska przeciwko nielegalnej wycince: wdrażanie rozporządzenia EUTR

Nielegalne pozyskanie drewna jest poważnym zagrożeniem dla lasów na całym świecie. Dlatego ograniczenie handlu drewnem z nielegalnych źródeł jest bardzo istotne. Unia Europejska podjęła próbę rozwiązania tego problemu, wprowadzając EUTR – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 995/2010 z dnia 20 października 2010 r. ustanawiające obowiązki podmiotów wprowadzających do obrotu drewno i produkty z drewna. Rozporządzenie wprowadziło mechanizmy kontrolujące pochodzenie drewna i zezwoliło na obrót wyłącznie drewnem gatunków drzew niezagrożonych wyginięciem. W ostatnich miesiącach Komisja Europejska i państwa członkowskie Unii Europejskiej podjęły wiele działań, aby zapewnić właściwe stosowanie EUTR. Podobne rozwiązania prawne przyjmowane są także w innych rejonach świata.

Aby otrzymywać newsletter dotyczący EUTR w języku angielskim, napisz do nas: forests-contact@clientearth.org
Newsletter w języku angielskim (ENG)
Newsletter w języku hiszpańskim (ESP)
Newsletter w języku francuskim (FR)
Newsletter w języku chińskim (ZH)

Spis treści

1. Wsparcie Komisji Europejskiej dla wdrażania i egzekwowania EUTR
Zbyt mało kontroli legalności pozyskanego drewna
Niepokojące praktyki w pozyskiwaniu drewna z Brazylii i Birmy
EUTR w Europie Środkowej
Problematyczne drewno z Ukrainy i nowe wytyczne w sprawie conflict timber
Uczestnicy konsultacji publicznych chcą uzupełnienia listy produktów EUTR
Komisja Europejska przyjęła wytyczne w sprawie weryfikacji legalności w handlu drewnem
UNEP-WCMC opublikowała notę informacyjną w sprawie wdrażania EUTR

2. Egzekwowanie postanowień EUTR w państwach członkowskich
Sąd holenderski wskazuje błędy importera drewna z Birmy
Spotkanie Grupy Wykonawczej ds. EUTR dla Europy Środkowej
Skarga WWF Austria

3. Inne wydarzenia w UE i na świecie
Komisja Europejska podjęła kroki prawne przeciwko rządowi polskiemu
Konferencja w sprawie handlu drewnem i ochrony lasów w Hamburgu
Indonezyjskie zezwolenia FLEGT: aktualizacja
Wietnam podpisał Umowę FLEGT/VPA z UE
Niezależny system certyfikacyjny w Birmie
28. Globalne Forum Zarządzania Leśnictwem w listopadzie
Uchwała Parlamentu Europejskiego w sprawie zarządzania zasobami naturalnymi w krajach rozwijających się

4. Publikacje i zasoby
Projekt NEPCon „Wspieranie legalnego handlu drewnem”: kwestionariusz
Badanie DEVE w zakresie transparentności i odpowiedzialności w sektorze gospodarki leśnej w krajach rozwijających się
Interaktywny pulpit handlu drewnem w UE
Komisja Europejska opublikowała charakterystyki pięciu krajów eksportujących drewno
Earthsight opublikowała sprawozdanie z kontroli importu drewna z Ukrainy
Opublikowano oficjalny przekład japońskiej Ustawy o czystym drewnie

1. Wsparcie Komisji Europejskiej dla wdrażania i egzekwowania EUTR

Zbyt mało kontroli legalności pozyskanego drewna

W październiku 2018 r. Komisja Europejska opublikowała drugie sprawozdanie w sprawie wdrażania EUTR za okres od marca 2015 r. do lutego 2017 r., sporządzone na podstawie sprawozdań z 28 państw członkowskich UE oraz Norwegii. Jak donosi Komisja, prawie wszystkie państwa członkowskie spełniają wymogi formalne EUTR, konieczne jest jednak ujednolicenie stosowania rozporządzenia w całej Unii. Nierównomierne wdrażanie EUTR może niekorzystnie wpłynąć na jego skuteczność oraz uniemożliwić stworzenie równych szans wszystkim podmiotom, których działalność związana jest z handlem drewnem. W sprawozdaniu wykazano również zbyt niską liczbę kontroli pochodzenia drewna w stosunku do liczby podmiotów działających w branży w kilku państwach członkowskich. W rezultacie kontrole nie wywołują pożądanego efektu odstraszającego.

Niepokojące praktyki w pozyskiwaniu drewna z Brazylii i Birmy

Grupa Ekspertów Komisji Europejskiej w sprawie EUTR i FLEGT, złożona z przedstawicieli Komisji i państw członkowskich oraz Norwegii, spotkała się w czerwcu i we wrześniu 2018 r., by omówić wprowadzanie na rynek unijny drewna z Brazylii i Birmy.

W ocenie Grupy Ekspertów najnowsze doniesienia organizacji pozarządowych wskazują jednoznacznie, że dane na temat wolumenu drzew dostępnych do wycięcia w brazylijskich Obszarach Gospodarki Leśnej często bazują na błędnych informacjach. Co więcej, w toczących się ostatnio sprawach sądowych ujawniono bezpośrednie powiązania pomiędzy zorganizowaną, nielegalną wycinką drzew w obszarach chronionych i/lub zarządzanych przez wspólnoty lokalne, a brutalnymi przestępstwami przeciwko członkom tych wspólnot, mającymi zmusić ich do opuszczenia zamieszkiwanych obszarów lub zniechęcić do dochodzenia należnych im praw.  Grupa Ekspertów zaleciła, aby podmioty importujące drewno z Niziny Amazonki stosowały dodatkowe środki weryfikacji jego pochodzenia, zamiast polegać jedynie na informacjach zawartych w dokumentach.

Grupa Ekspertów z zadowoleniem przyjęła najnowsze inicjatywy rządu Birmy, które mają poprawić jakość gospodarowania lasami oraz podnieść skuteczności egzekwowania stosownych przepisów prawa. Birmańskie władze dążą do zwiększenia przejrzystości i odpowiedzialności na wszystkich etapach łańcucha dostaw. W tym celu opracowano system niezależnych, zewnętrznych mechanizmów weryfikacji pochodzenia drewna. W ocenie Grupy Ekspertów jest jednak zbyt wcześnie, by ocenić skuteczność i wiarygodność systemu, ponieważ w Birmie utrzymuje się niezwykle wysoki poziom ryzyka włączania do obrotu drewna pozyskanego nielegalnie w poprzednich latach, jak i mieszania drewna z różnych źródeł w łańcuchu dostaw.

EUTR w Europie Środkowej

Podczas czerwcowego spotkania Grupy Ekspertów podano także aktualne informacje na temat Oceny Oddziaływania potencjalnych zmian w zakresie produktów objętych EUTR. Przedstawiciele Czech zaprezentowali wyniki drugiego spotkania Grupy Wykonawczej ds. EUTR dla Europy Środkowej. Przedstawiciele właściwego organu Węgier przedstawili sprawozdanie na temat kontroli handlowców. Węgry zostały poproszone przez Komisję Europejską o sporządzenie projektu wytycznych, np. listy dokumentów, jakich można żądać od handlowców, aby zapewnić identyfikowalność produktów.

Problematyczne drewno z Ukrainy i korekta wytycznych w sprawie conflict timber

Podczas 20. spotkania dyskutowano na temat importu drewna z Ukrainy. Organizacja Earthsight przedstawiła swoje sprawozdanie w sprawie korupcji i nielegalnej wycinki drzew na Ukrainie. EGGER zaprezentowała swój system zasad należytej staranności, mający zastosowanie do importu z Ukrainy. Problem importu drewna z Ukrainy omówiono także podczas nieformalnego spotkania Grupy Wykonawczej ds. EUTR, gdzie podjęta została decyzja, że Komisja sporządzi projekt stanowiska w sprawie drewna z Ukrainy do ewentualnego przyjęcia przez Grupę Ekspertów. Przedstawiciele właściwego organu Danii zaprezentowali swoją kampanię informacyjną skierowaną do podmiotów wprowadzających drewno do obrotu. Kontynuowano także debatę w sprawie wytycznych EUTR w związku z handlem drewnem na terenach ogarniętych konfliktem zbrojnym (ang. conflict timber) oraz zewnętrznych programów weryfikacji. W odniesieniu do zagadnienia conflict timberskorygowano dotychczasowe wytyczne, uwzględniając uwagi państw członkowskich; pojawiło się także odniesienie do handlu minerałami z krajów ogarniętych konfliktem.

Następne spotkanie Grupy Ekspertów ma się odbyć dnia 7 grudnia.

Uczestnicy konsultacji publicznych chcą uzupełnienia listy produktów objętych EUTR

Komisja Europejska przeprowadziła konsultacje publiczne, aby stwierdzić, czy mający obecny zakres EUTR w odniesieniu do objętych rozporządzeniem produktów powinien ulec zmianie, a jeśli tak – w jakim stopniu. Wyniki konsultacji obejmujących okres od 29 stycznia do 24 kwietnia zostały podane do wiadomości publicznej.

Komisja Europejska otrzymała 219 odpowiedzi od różnych interesariuszy, wśród których znalazło się 17 właściwych organów. Większość respondentów stwierdziła, że zakres produktów jest nieprawidłowy i należy poszerzyć go o dodatkowe lub wręcz wszystkie produkty z drewna. Wyniki konsultacji wskazują na konieczność osiągnięcia równowagi pomiędzy korzystnym wpływem regulacji na środowisko a dodatkowym obciążeniem ekonomicznym dla firm, wynikającym np. z kosztów związanych z wdrażaniem systemów należytej staranności.

Komisja Europejska przyjęła wytyczne w sprawie weryfikacji legalności w handlu drewnem

Dnia 19 października 2018 r. Komisja Europejska przyjęła dokument „Wytyczne w sprawie weryfikacji legalności w handlu drewnem”. Dokument objaśnia, w jaki sposób należy oceniać legalność importowanego do UE drewna, pozyskiwanego z gatunków wymienionych w załącznikach do Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES).

UNEP-WCMC opublikowała notę informacyjną w sprawie wdrażania EUTR

Na zlecenie Komisji Europejskiej UNEP-WCMC przygotowała notę informacyjną w sprawie postępów we wdrażaniu i egzekwowaniu  EUTR, obejmującą okres od czerwca do sierpnia 2018 r.

2. Egzekwowanie postanowień EUTR w państwach członkowskich

Sąd holenderski wskazuje błędy importera drewna z Birmy

W lipcu 2018 r., holenderski sąd wydał wstępne orzeczenie, wskazujące, że spółka importująca drewno z Birmy nie wdrożyła systemu umożliwiającemu zachowanie zasad należytej staranności. Stwierdzono, że spółka nie dostarczyła wszystkich wymaganych dokumentów w związku z importem 19,000 m3 drewna tekowego w dniu 7 czerwca 2017 r. Co więcej, firma nie przeprowadziła też prawidłowej oceny ryzyka i nie wdrożyła środków ograniczających ryzyko. Zgodnie z wyrokiem, jeżeli firma nie wprowadzi odpowiedniego systemu zasad należytej staranności w ciągu dwóch miesięcy, właściwy organ będzie upoważniony do nałożenia na nią grzywny w związku z ewentualnym dalszym importem.

Spotkanie Grupy Wykonawczej ds. EUTR dla Europy Środkowej

W czerwcu 2018 r. w Czechach odbyło się drugie spotkanie Grupy Wykonawczej ds. EUTR dla Europy Środkowej. Państwa członkowskie podzieliły się doświadczeniami z wdrażania EUTR.  Zwrócono się do Komisji Europejskiej z wnioskiem o zwiększenie nacisku na Indonezję w celu poprawy komunikacji z organem wydającym koncesje. Trzecie spotkanie Grupy Wykonawczej dla Europy Środkowej odbędzie się w roku 2019 na Słowacji.

Skarga WWF Austria

Federalny Urząd Leśnictwa w Wiedniu otrzymał skargę od WWF Austria dotyczącą nieprzestrzegania postanowień EUTR przez austriackie firmy. WWF powołuje się na sprawozdania Agencji Dochodzeniowej ds. Ochrony Środowiska oraz Earthsight, zgodnie z którymi wiele austriackich firm z sektora drzewnego nie dotrzymało zobowiązań w zakresie zaprzestania pozyskiwania drewna z parków narodowych Rumunii. W skardze wskazano także, że do 44% eksportu drewna z Ukrainy do państw UE może pochodzić z nielegalnej wycinki.

3. Inne wydarzenia w UE i na świecie

Komisja Europejska podjęła kroki prawne przeciwko rządowi polskiemu

Komisja Europejska  uruchomiła w lipcu postępowanie przeciwko rządowi polskiemu w związku z naruszeniem unijnego ustawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska naturalnego  w zakresie gospodarki leśnej. Komisja wzywa polskie władze do zapewnienia odpowiednich gwarancji ochrony lasów po niedawnym wprowadzeniu szeregu zmian w ustawodawstwie polskim. Zgodnie z postanowieniami dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej, niektóre działania, które mogłyby zakłócać bytowanie gatunków chronionych lub im zagrażać, mogą być realizowane wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Jednak wdrożone ostatnio zmiany w polskim prawie umożliwiają prowadzenie prac w miejscach zagrażających zniszczeniem szczególnie wrażliwych gatunków roślin i zagrożonych siedlisk. Komisja skrytykowała także Rząd RP za brak dbałości o umożliwienie społeczeństwu dostępu do wymiaru sprawiedliwości w związku z planami urządzania lasu. Zgodnie z prawem polskim, obywatele nie mogą podważać tych planów na drodze sądowej, co jest sprzeczne z ustawodawstwem unijnym w zakresie ochrony środowiska i stanowi naruszenie Konwencji z Aarhus.

Konferencja w sprawie handlu drewnem i ochrony lasów w Hamburgu

W dniach 8-9 października 2018 r. Instytut Thünen oraz niemieckie Ministerstwo Żywności i Rolnictwa zorganizowały konferencję „Handel drewnem i ochrona środowiska – pięć lat doświadczeń w zakresie funkcjonowania rozporządzenia UE dotyczącego handlu drewnem i Centrum Kompetencji Thünen”. Uczestnicy reprezentujący Komisję Europejską, Niemcy, inne państwa członkowskie oraz USA mieli okazję wymiany spostrzeżeń na temat wdrażania EUTR. Stwierdzono, że mimo ciągłych postępów we wdrażaniu EUTR wciąż pojawiają się trudności, jeśli chodzi o jednolite stosowanie EUTR we wszystkich państwach członkowskich.  Dyskutowano także o handlu drewnem i sposobach identyfikacji pochodzenia drewna. Materiały konferencyjne opublikowano na stronie internetowej Centrum Kompetencji Thünen.

Indonezyjskie zezwolenia FLEGT: aktualizacja

W listopadzie 2016 r. Indonezja zaczęła jako pierwszy kraj wydawać zezwolenia FLEGT. W lipcu, Minister Ochrony Środowiska i Leśnictwa Indonezji oraz przedstawiciel UE ogłosili, że w ciągu pierwszych 18 miesięcy funkcjonowania systemu zezwoleń wysłano 40 000 ładunków drewna objętego zezwoleniami, o wartości 1,2 mld EUR.

Wietnam podpisał Umowę FLEGT/VPA z UE

19 października 2018 r., Wysoki Przedstawiciel/ Wiceprezydent UE Federica Mogherini, kanclerz Austrii Sebastian Kurz oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wietnamu, Nguyen Xuan Cuong, podpisali Umowę o dobrowolnym partnerstwie (VPA) w sprawie egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa (FLEGT). Umowa wejdzie w życie po jej ratyfikowaniu przez wszystkie Strony.

W celu wdrożenia umowy, Wietnam musi opracować wiarygodny system weryfikacji legalności pozyskiwania drewna na rynku krajowym i międzynarodowym oraz zgodności z prawem handlu drewnem.

Import z Wietnamu będzie podlegać wymogom EUTR do czasu uruchomienia zezwoleń FLEGT. Tekst VPA wraz z załącznikami jest dostępny na stronie internetowej EUR-lex oraz na stronie internetowej wietnamskiego Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Niezależny system certyfikacyjny w Birmie

W sierpniu 2018 r. Komitet Certyfikacji Lasów Birmy oficjalnie uruchomił Niezależny System Certyfikacyjny. Wybrano cztery Organy Certyfikujące (United Forestry Services, Nature Watch, Myanmar Forest Association oraz Double Helix Tracking Technologies), które będą wydawać certyfikaty legalności drewna w Birmie.

Bardziej szczegółowe informacje na ten temat są dostępne w notatce prasowej MFCC. Informacje na temat przepisów regulujących gospodarkę drewnem w Birmie można znaleźć także na stronie internetowej Przedsiębiorstwa Drzewnego Birmy. Przedstawiciel rządu Birmy zaprezentował także proces, dokumentację oraz podmioty zaangażowane w funkcjonowanie łańcucha dostaw w przemyśle drzewnym Birmy podczas spotkania Grupy Ekspertów ds. EUTR w czerwcu.

28. Globalne Forum Zarządzania Leśnictwem w listopadzie

Coroczne spotkanie Chatham House w sprawie zarządzania leśnictwem (dawniej znane jako Spotkanie informacyjne i konsultacyjne interesariuszy w związku z nielegalną wycinką) w tym roku dotyczyło handlu drewnem tropikalnym. Ponadto omawiano umowy dobrowolnego partnerstwa, monitorowanie postępów w sektorze leśnictwa, zmiany ustawodawcze w Korei, nielegalną wycinkę na Ukrainie, korzystanie z izotopów oraz handel drewnem na terenach ogarniętych konfliktem. Z porządkiem spotkania można zapoznać się na stronie internetowej Chatham House.

Uchwała Parlamentu Europejskiego w sprawie zarządzania zasobami naturalnymi w krajach rozwijających się

Dnia 11 września 2018 r. Parlament Europejski przyjął uchwałę w sprawie transparentnego i odpowiedzialnego zarządzania zasobami naturalnymi w krajach rozwijających się: przypadek lasów. Parlament wezwał Komisję Europejską i państwa członkowskie do pełnego wdrożenia i egzekwowania EUTR. Zgodnie z uchwałą, EUTR powinna obejmować wszystkie produkty, które są lub mogą być wykonane z drewna oraz zawierają lub mogą zawierać drewno. Podkreślono wagę skutecznych kontroli, wzywając zarazem do stosowania, w razie potrzeby, zdecydowanych i odstraszających sankcji wobec wszystkich podmiotów związanych z branżą. Parlament wezwał także Komisję do aktualizacji wytycznych EUTR w związku z drewnem pochodzącym z terenów ogarniętych konfliktem.

4. Publikacje i zasoby

Projekt NEPCon „Wspieranie legalnego handlu drewnem”: kwestionariusz

Od roku 2016 NEPCon realizuje projekt „Wspieranie legalnego handlu drewnem” w 12 państwach członkowskich. W ramach projektu przedstawiciele firm z sektora drzewnego mogą uczestniczyć w bezpłatnych kursach z zakresu obsługi narzędzi, ułatwiających dochowanie należytej staranności w działalności biznesowej związanej z obrotem drewnem. Obecnie projekt dobiega końca i NEPCon opracowała krótki kwestionariusz w celu oceny jego efektów.

Badanie DEVE w zakresie transparentności i odpowiedzialności w sektorze gospodarki leśnej w krajach rozwijających się

Komitet Rozwoju Parlamentu Europejskiego (DEVE) opublikował badanie oceniające stan transparentności i odpowiedzialności w sektorze gospodarki leśnej w krajach rozwijających się. Badanie przeprowadzono na podstawie analizy trzech wybranych krajów: Kamerunu, Ghany i Tanzanii. Autorzy badania przedstawili zalecenia w odniesieniu do zakresu EUTR, zarekomendowali opracowanie unijnego Planu Działania dotyczącego wylesiania oraz wezwali Komisję Europejską do intensyfikacji działań zmierzających do wdrożenia EUTR.

Interaktywny pulpit handlu drewnem w UE

Na zlecenie Komisji Europejskiej UNEP-WCMC opracowało interaktywny pulpit handlu drewnem w UE. Pulpit ma wspierać właściwe organy UE w analizowaniu rynku drzewnego i ułatwić wyznaczanie podmiotów do kontroli.

Komisja Europejska opublikowała charakterystyki pięciu krajów eksportujących drewno

Komisja Europejska opublikowała charakterystyki pięciu eksporterów drewna – Brazylii, Chin, Birmy, Federacji Rosyjskiej oraz Ukrainy. Celem tych dokumentów jest dostarczenie właściwym organom i podmiotom wprowadzającym drewno do obrotu informacji ułatwiających identyfikację i ocenę ryzyka pozyskania drewna z nielegalnych źródeł.

Earthsight opublikowała sprawozdanie z kontroli importu drewna z Ukrainy

W lipcu 2018 r. Earthsight wydała sprawozdanie na temat korupcji i nielegalnych działań w ukraińskim sektorze drzewnym oraz importu do UE drewna nielegalnego i obarczonego wysokim ryzykiem. Ze sprawozdania wynika, że 70% drewna z Ukrainy eksportuje się do UE; wskazuje ono, że ponad 40% tego drewna pochodzi z nielegalnego handlu lub wycinki. Sprawozdanie wskazuje także, że EUTR nie powstrzymało nabywców przed zaopatrywaniem się w nielegalnie pozyskane drewno z Ukrainy. Autorzy badania są zdania, że „częścią problemu jest sam akt prawny, a odrębną kwestią – sposób jego interpretacji i egzekwowania”.

Opublikowano oficjalny przekład japońskiej Ustawy o czystym drewnie

Japońska Agencja Leśnictwa opublikowała na swojej stronie internetowej oficjalny przekład Ustawy o czystym drewnie. Celem ustawy jest przeciwdziałanie procederowi handlu nielegalnym drewnem, uprawianemu na dużą skalę w Kraju Kwitnącej Wiśni. Jako jeden z największych importerów drewna tropikalnego Japonia ma do odegrania kluczową rolę w ograniczaniu tego zjawiska. ClientEarth opracowała porównanie stosownego ustawodawstwa, obowiązującego w Japonii, UE, USA oraz w Australii.

Udostępnij...
Share on Facebook! Tweet this! Share on LinkedIn! Email!

Khari Hayden

Obserwuj nas!

Nasze raporty w Twojej skrzynce!

Wszystkie nowe analizy i raporty prawne ClientEarth można bezpłatnie otrzymywać na swoje skrzynki e-mail.